Αντέχει η Ευρωζώνη ένα νέο διπλό σοκ;

Γράφει ο Νίκος Τσερκεζίδης Επιχειρηματίας – Τομεάρχης Περιβάλλοντος ΝΔ Χαλκιδικής

Η προειδοποίηση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας δεν είναι μια απλή οικονομική εκτίμηση. Είναι ένα καμπανάκι για το πόσο ευάλωτη παραμένει η Ευρωζώνη απέναντι σε κρίσεις που ξεκινούν μακριά από την Ευρώπη, αλλά φτάνουν πολύ γρήγορα στην τσέπη του πολίτη και στο ταμείο της επιχείρησης.

Σύμφωνα με τον ESM, δύο είναι σήμερα οι μεγάλοι κίνδυνοι: μια νέα ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή και μια απότομη πτώση στις αμερικανικές αγορές. Αν αυτά τα δύο συμβούν ταυτόχρονα, η Ευρωζώνη θα μπορούσε να οδηγηθεί σε ύφεση, με τον πληθωρισμό να πλησιάζει το 5%, την ανάπτυξη να περιορίζεται στο 0,6% το 2026 και την οικονομία να συρρικνώνεται κατά 0,4% το 2027.

Το ερώτημα είναι ξεκάθαρο: έχει η Ευρώπη πραγματική άμυνα ή απλώς ελπίζει ότι η επόμενη κρίση θα είναι διαχειρίσιμη;

Η έκθεση της Ευρωζώνης στις ΗΠΑ έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Από 18% του ΑΕΠ το 2013 έφτασε στο 47% το 2025, γεγονός που δείχνει πως μια κρίση στις αμερικανικές αγορές δεν θα μείνει στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Θα περάσει στις ευρωπαϊκές τράπεζες, στις επενδύσεις, στα επιτόκια, στις επιχειρήσεις και τελικά στην πραγματική οικονομία.

Την ίδια ώρα, η Μέση Ανατολή παραμένει κρίσιμος κόμβος για την ενέργεια. Μια νέα ένταση μπορεί να εκτινάξει το κόστος πετρελαίου, μεταφορών και παραγωγής. Και όταν ανεβαίνει η ενέργεια, δεν ακριβαίνει μόνο το καύσιμο. Ακριβαίνει το προϊόν, η μεταφορά, το ράφι, ο τουρισμός, η καθημερινότητα.

Η ΕΚΤ έχει ήδη επισημάνει ότι οι γεωπολιτικές εντάσεις γύρω από την ενέργεια επηρεάζουν άμεσα τις αγορές και τις τιμές. Για την Ελλάδα, το ζήτημα δεν είναι θεωρητικό. Μια οικονομία που στηρίζεται στον τουρισμό, στις μεταφορές, στη μικρομεσαία επιχειρηματικότητα και στην κατανάλωση δεν μπορεί να αντιμετωπίζει τέτοιες προειδοποιήσεις ως κάτι μακρινό.

Κάθε αύξηση στο κόστος ενέργειας και χρηματοδότησης γίνεται βάρος για τον επαγγελματία, τον αγρότη, τον εργαζόμενο, τον οικογενειάρχη. Εδώ πρέπει να τεθούν τα δύσκολα ερωτήματα.

Έχει η Ευρώπη ενιαία ενεργειακή στρατηγική ή κινείται πίσω από τις εξελίξεις; Έχει πραγματική παραγωγική πολιτική ή αφήνει τις επιχειρήσεις να παλεύουν με ακριβό χρήμα και ακριβή ενέργεια; Έχει η Ελλάδα σχέδιο προστασίας της μικρομεσαίας οικονομίας από ένα νέο κύμα ακρίβειας; Και τελικά, πόσες κρίσεις πρέπει ακόμη να περάσουμε για να καταλάβουμε ότι η ανθεκτικότητα δεν χτίζεται την ώρα της φωτιάς, αλλά πριν ξεσπάσει;

Η προειδοποίηση του ESM δεν αφορά μόνο τις Βρυξέλλες, τις αγορές και τους τεχνοκράτες. Αφορά κάθε τοπική οικονομία. Αφορά και τη Χαλκιδική, όπου ο τουρισμός, η παραγωγή, οι μεταφορές και οι μικρές επιχειρήσεις επηρεάζονται άμεσα από το ενεργειακό κόστος, τον πληθωρισμό και την αγοραστική δύναμη των επισκεπτών.

Η Ευρωζώνη βρίσκεται ξανά μπροστά σε ένα γνώριμο δίλημμα: θα προλάβει την κρίση ή θα τρέχει πάλι πίσω από αυτήν; Γιατί αυτή τη φορά το ερώτημα δεν είναι αν υπάρχει κίνδυνος. Το ερώτημα είναι αν είμαστε πραγματικά έτοιμοι.